Het is tijd

Met grote passen loopt zij naar ons toe en gaat recht voor ons staan. In haar hand heeft ze een houten staaf met bovenin een zilveren piek die trots rammelt als zij hem beweegt. Met grootste gebaren maant zij ons, eenvoudige toehoorders, te gaan staan.
De deur rechtsvoor gaat open. Acht lange zwarte toga’s met op de mouwen de Andreaskruisen van Amsterdam komen voornaam de zaal binnengeschreden. Op hun hoofd dragen ze een vierkante baret. Ze nemen linksvoor in statige houten banken plaats. De pedel, zoals de ceremoniemeester officieel heet, wijkt terzijde en de voorstelling kan beginnen.

Proefschrift
Wat eerder heeft mijn dochter haar proefschrift teruggebracht tot een voor iedereen begrijpelijk Nederlands betoog. ‘Jullie hebben allen hoogstwaarschijnlijk de laatste 24 uur te maken gehad met werk dat verricht is door een migrant,’ begint ze. ‘Wellicht zijn jouw bloemen vanmorgen verpakt door een migrant of heb je een pakje ontvangen dat vannacht door een migrant uit het magazijn is gehaald en vanmorgen bij jou door een migrant tot aan de voordeur is gebracht.’
Ze legt de reden van haar onderzoek uit over de huisvesting van migranten vanaf het moment van binnenkomst in Nederland tot hoe hun woonsituatie zich verder ontwikkelt in de loop der jaren. Ze citeert een aantal schrijnende gevallen van migranten die dakloos geworden zijn of in miserabele omstandigheden terecht zijn gekomen.
Ook legt ze uit hoe dat kan gebeuren: vaak worden werk, huisvesting en zorgverzekering door een uitzendbureau of bedrijf in één pakket aangeboden. Dat lijkt aantrekkelijk, maar als de migrant zijn baan kwijtraakt, staat hij of zij ook meteen op straat.

De hoogleraren in zwarte toga’s zijn één voor één aan de beurt om haar te feliciteren en ook kritische vragen te stellen over het proefschrift. ‘Thank you for your kind words, dear opponent,’ zegt mijn dochter voor ze antwoord geeft. Ze staat er rustig en krachtig, maar zonder extra nadruk in haar woorden. Schoolvriend Jac zegt later dat hij haar soeverein vond. Ja, denk ik bij mijzelf, dat is het goede woord.

Ritueel
Midden in een antwoord komt de pedel opnieuw naar voren en klopt met haar staf op de grond. ‘Hora est’ zegt ze gebiedend, ‘het is tijd’. In plechtige stilte verlaten de toga’s de zaal.
Als publiek zijn we onder de indruk van het ritueel. Natuurlijk is het een toneelspel, overgebleven uit een andere tijd. Maar tegelijk markeert het de bijzondere situatie: het afsluiten van een vierjarig onderzoek.

Markeer de overgang is een variant van de tweede aanwijzing van het Tijdsurfen die eigenlijk luidt: Sta stil bij wat je doet en aanvaard de handeling. Sluit bewust je vorige actie af en kies al net zo bewust voor de volgende taak. Het maakt dat je de nieuwgekozen taak, wat het ook moge zijn, zult zien als de belangrijkste van het moment.

Markeer de overgang
Als je iets hebt afgerond wat belangrijk voor je is, is het fijn om het te markeren en daar de tijd voor te nemen. We doen het met verjaardagen, jubilea of promoties. Maar ook bij minder officiële aangelegenheden is het fijn om te doen. Bijvoorbeeld als jouw idee is uitgekozen. Of als je een oude vriend terugziet. Of gewoon omdat het vandaag zo’n fijne dag was. Je kunt een bos bloemen kopen of voor citroencakejes zorgen.

‘s Avonds is het mijn beurt om te speechen. De omgeving is nu een informele zaal in Amsterdam-Oost. Ik vertel de aanwezigen wat de bouwstenen waren die bij mijn dochter geleid hebben tot dit succes. Dat ik mij ze zo goed herinner, is mede omdat ze in mijn geheugen gemarkeerd zijn.