01 jun 9# DE ZEE VAN RUST EN VERTROUWEN
Onder de golven van lachen en van liefde, onder de golven van angst en verdriet die wij straks zullen behandelen, ligt een watermassa die wij in onze dagelijkse beslommeringen misschien maar weinig opmerken. Het is de toestand waarnaar wij terugkeren als de golven tot rust zijn gekomen en er geen nieuwe golven ontstaan. Telkens kan onze stemming naar deze toestand terugkeren, als we er tenminste in slagen de spannende, kwetsende of verdrietige situaties die wij tegenkomen te verwerken. Het is een vredige toestand, die een aangenaam ontspannen gevoel geeft. Laten we hem zee noemen, de zee van rust en vertrouwen.
De zee van rust en vertrouwen kennen we van het liggen en niks doen op een warm strand in de zomervakantie, van het nemen van een bad met kaarsjes eromheen en een geurende badolie erin, van een sauna waar je loom wordt van de warmte buiten en binnenin je, en schoon wordt tot in je poriën. Is het toeval dat al deze voorbeelden met water te maken hebben?
Van mijn theatervriend Hugues leerde ik mij los te laten in de zee. Je ademt uit en laat je lichaam ontspannen naar beneden zakken. Nu kunnen de golven en de zee met je ledematen spelen alsof je zeewier bent.
Bij dieren is deze staat goed zichtbaar. Onze hond wordt naar mijn mening wel erg goed verzorgd door mijn vrouw. Hij houdt dan ook veel van haar. Op bed kan hij op zijn rug in slaap vallen, met zijn poten alle kanten uit. Hij straalt volkomen vertrouwen uit, want voor alles is gezorgd en gevaar is er niet.
Poezen zijn ook een toonbeeld van rust als er geen gevaar dreigt.
Voor een dier is de zee van rust en vertrouwen zijn primaire natuur. Logisch ook, want hij denkt niet meer na over het gevecht van daarnet of over de afwezigheid van zijn maatje.
Bij ons mensen is het een uitdaging om deze zee te kunnen voelen en er telkens naar terug te keren. Vaak verkeren wij in onze gedachten. We hebben onze obsessies en leveren commentaar op alles wat gebeurt, we scheppen angstscenario’s en bouwen luchtkasten. We beleven ons leven als het ware vanuit de tweede hand.
Daar zijn er tal van kleine emoties en beslommeringen. Het lijkt soms alsof wij ons een weg moeten banen door een wirwar van kleverige obstakels en slingerplanten. Het lukt ons dan slechts af en toe om los te laten. Zoals in de zon aan de zee, of in het weekend met een biertje of een glas wijn.
Het denken is bij de mens tot verslaving geworden. Het sluit ons op in de glazen bol van ons eigen leven.
In de meditatie observeer je dit proces. Je richt je aandacht op de houding en op de ademhaling. In het begin dringen de gedachten om een plekje op de voorgrond te krijgen. Daar ben je alweer bezig met de bijeenkomst die straks gaat plaatsvinden of het voorstel van gisteren waar negatief op gereageerd werd. Je corrigeert de positie van je hoofd. Als het hoofd echt verticaal is en de kin ingetrokken, krijgt de houding een nobele, fiere uitstraling, alsof alle illusies van haar afglijden. En inderdaad wordt na enige tijd de aandacht intenser. De gedachten zijn er nog steeds, maar minder dwingend. De ademhaling wordt vrijer. Zij lijkt vanzelf op en neer te gaan. Je hoeft nu niets meer te doen. Je aandacht verenigt zich met de houding en de beweging van de adem. Je observeert, maar zonder dat het energie kost. Het hoeft niet beter of anders. Je zou zo uren kunnen blijven zitten, ware het niet dat je knieën en je beenspieren zich na verloop van tijd doen voelen.
In zen is de geest wijds en rustig. Hij verkeert in een toestand van kalmte en vertrouwen.
Na de gong sta je op. Je stapt over de drempel die de ingang maar ook de uitgang van de oefenruimte markeert. Je keert terug tot het alledaagse en vergeet de meditatie die je net beoefend hebt.
De leegte van de meditatie blaast lucht door het huis van je bewustzijn. Het laat de herinneringen als oude doeken wapperen in de wind. Het laat wensen opstijgen als gekleurde ballonnen in de lucht. Het laat je voelen dat nu nu is en niet straks. En dat je jezelf eraan mag overgeven, net zoals de hond in de tuin en de poes op het dak.
Ook zonder meditatie kun je lege momenten scheppen in je dag. ’s Morgens ga ik graag met mijn eerste kopje koffie of thee, nog in mijn ochtendjas, buiten zitten. Ik kijk naar de dag en voel de warmte van het kopje. Als het regent, zie ik de waterstriemen oplichten in de rook die uit de bijkeuken van de buurvrouw komt. Als de zon schijnt, ben ik op blote voeten. Ik zie de eerste gele knoppen van de forsythia opengaan. Elke dag is een avontuur, elke dag is een geschenk.
Tussen mijn werkzaamheden door neem ik witjes. Ik sta dan even voor het raam te turen en zie de takken van de boom zwaaien in de wind. Of ik ga naar buiten en loop een blokje om. Deze momenten staan mij toe terug te keren tot een geopende geest.
Dit is een fragment uit het boek Goed gevoel, emoties als medicijn. De illustratie is uit het boek, door Aielle Erens.