Vriendenmens

‘Jij bent een echt vriendenmens’ zegt Rose Mary aan het eind van het interview. Ik herhaal het thuis tegen mijn vrouw, die een spottend lachje op haar gezicht laat verschijnen. ‘Wat? Jij een vriendenmens?’

Kluizenaar in de stad
Nu moet ik eerlijk zeggen dat ik de vraag van Rose Mary voor een interview over vriendschap in eerste instantie afsloeg. Ik zei haar: ‘Ik ken mensen die veel meer en beter dan ik hun vriendschappen onderhouden.’ En voegde eraan toe: ‘Ik ben eigenlijk meer een kluizenaar midden in de grote stad’.

Maar Rose Mary liet zich niet ompraten en wilde mij toch interviewen. En nu bekroonde ze dus ons gesprek met: ‘Jij bent een echt vriendenmens’.

De wil van de wind
Even over die kluizenaar: sommige mensen kunnen heel goed alleen leven en hebben er ook een hang naar. Zo is er de zenmonnik Ryokan. Na zijn kloostertijd trok hij de bergen in waar hij zijn leven lang woonde in een hutje. Hij kwam naar beneden om met kinderen te spelen en om met zijn bedelschaal rond te gaan voor eten. In zijn hut schreef hij korte pakkende gedichten met een emotionele ondertoon en een onnavolgbare schildering in zijn kalligrafie.
Na een storm schreef hij over zijn moestuin: ‘Al deze planten heb ik slechts water gegeven en verzorgd om ze over te geven aan de wil van de wind.’
Toen een dief zijn deken gestolen had schreef hij: ‘De dief is vergeten de maan mee te nemen die door het raam naar binnen schijnt.’
In de winter lagen de paden bedekt met een dikke laag sneeuw. Dan werden zijn gedichten melancholischer. Dat was de keerzijde van zijn kluizenaarschap.

Universum
Ik ben ook zo iemand die graag de eenzaamheid opzoekt. Maar daarnaast ken ik ook de andere kant. Ik verhaal aan Rose Mary over mijn jeugdvriend Jeroen. Hij kreeg ALS en werd afhankelijk van bezoek naar hem toe. Het opmerkelijke was dat onze vriendschap door zijn ziekte intensiveerde. Wij keken er allebei naar uit, naar dat moment ongeveer eens per maand dat ik zijn deur opendeed en hij meteen een foute grap maakte en we dan met z’n tweeën in een afgesloten universum, want de gordijnen waren altijd dicht, een ander universum openden, dat bestond uit herinneringen (hij wist veel meer van het verleden dan ik), grappen en gesprekken over het leven.
Ik vertel aan Rose Mary dat ik vaak zijn naam uitkies als ik in een training als voorbeeld een werksituatie speel waarin iemand mij belt of een email stuurt. ‘Oh, Jeroen,’ zeg ik dan ‘wat leuk dat we maandag weer gaan samenwerken. Ik verheug me erop!’

Simpel
‘Wat is het belangrijkste in een vriendschap?’ vraagt Rose Mary?’ ‘Dat je er tijd in investeert,’ antwoord ik zonder aarzeling ‘het liefst tijd die niet gemeten is’. Na een retreat in de zentempel in Frankrijk blijf ik een extra dag in Montpellier bij mijn vriendin en zen-non Vero. Dan praten we bij tot de nacht onze woorden dooft en gaan weer verder bij het ontbijt. Rose Mary moet lachen. Dat vindt zij ook. Zo simpel is het.

Als ik kijk hoe mijn vrouw vriendschappen onderhoudt, kan ik alleen maar eerbiedig stil zijn. Het sociale is bij haar een belangrijk onderdeel van haar dag en bestaat uit vele appjes maar vooral ook uit belangstelling en hartelijkheid. 
De kluizenaar Ryokan onderhield trouwens ook vriendschappen: ‘In het dorp komen en gaan zoveel mensen. Maar als jij niet een van hen bent, voel ik mij eenzaam.’

Afbeelding: Kalligrafie van Ryokan