11# DE EERSTE FASE VAN VERWERKING VAN VERLIES

11# DE EERSTE FASE VAN VERWERKING VAN VERLIES

De eerste fase van verwerking begint op emotioneel gebied met een heel andere emotie, die uit een mengeling van schrik en verbijstering bestaat. Na de ontzetting komt het besef met de kracht van een sterke golf aanrollen.
Soms heeft de boodschap enige tijd nodig om binnen te komen, bijvoorbeeld als we ons op afstand bevinden. Dan moeten we het eerst ‘onder ogen zien’.
In de zomer kan het een aangenaam spel zijn om in de branding over de golven te springen. Indien we echter bij een golf die te groot is om te springen niet meebewegen maar rechtop blijven staan, komt deze hard aan. We kunnen beter de beweging van de golf in ons opnemen door erin te duiken en ons vervolgens te laten meedrijven.
Dat dienen we met een boodschap van onheil ook te doen.

Huilen
Als het verlies eenmaal tot ons doorgedrongen is, worden we overweldigd door gevoelens van verdriet die al het andere wegdrukken. Heeft men minder toegang tot huilen, dan zal men alsnog droefheid ervaren. Fysiek kun je smart beschrijven als een weeïg gevoel in de borst. Ook dit gevoel is functioneel en kunnen we het beste laten zijn en de ruimte geven.
Bij groot verlies gebruiken de uitdrukking ‘golven van verdriet’. Schokkend beginnen we te huilen om na verloop van tijd tot rust te komen. Bij een geringe aanleiding begint het huilen weer opnieuw. Het huilen staat toe vorm te geven aan de pijn die het afscheid doet. Je kunt het als het ware uitroepen: ‘Dit doet mij pijn, ik vind dit vreselijk erg’, en dat helpt. Wanneer je je kunt overgeven aan deze schreeuw van ontzetting, dan lucht het op.

Toen mijn moeder op 85-jarige leeftijd overleed, was ik in Frankrijk en deed mee aan een zensesshin. Veel van de ondersteunende woorden van de mensen om mij heen, raakten mij niet. Ze waren erop gericht de gebeurtenis te relativeren. ‘Je moeder was al oud, het was misschien ook haar tijd om te gaan’, ‘Ze heeft toch een mooi en rijk leven gehad met haar vijf kinderen.’ Als je echt iets wilt doen voor iemand die verdriet heeft, is het beter om mee te voelen dan te proberen te relativeren. Ik zocht de eenzaamheid op in een nachtwandeling. Daar kon ik mijn tranen de vrije loop laten, maar mij ook openen voor andere gevoelens zoals dankbaarheid en innige verbondenheid. Een nachtegaal begon te fluiten. Eindeloos liep ik hetzelfde bergpad op en neer om begeleid te blijven door de geheimzinnige tonen die de vogel de stilte in blies.

Toen ik na een lange reis thuiskwam in het huis van mijn ouders, trof ik mijn oude vader slapend aan in zijn leunstoel. Ik ging naar hem toe en schudde hem wakker: ‘Pa, pa …’ We keken elkaar aan en begonnen beiden te huilen. Door de tranen heen sprak ik met hem en vertelde over de bijzondere nachtwandeling. En over de mooie laatste fase van Ma. Dat zij gezegd had: ‘Ik snap niet waarom deze man zijn hele leven al achter mij aanloopt.’ Vervolgens moesten we lachen. De dagen daarop bleef zich dat herhalen: soms waren er tranen, maar ook werden er veel grappen gemaakt, niet in de laatste plaats door mijn vader zelf. Het was mooi om te zien hoe direct hij uiting kon geven aan zijn gemoedstoestand en hoe het hem hielp deze wisselende gevoelens zo eerlijk te kunnen laten zien. Het was niet alleen maar treurig, er waren ook mooie en dierbare gevoelens.

Dit is een fragment uit het boek Goed gevoel, emoties als medicijn. De illustratie is uit het boek, door Aielle Erens.