Verzet doet het meeste pijn

Datgene wat we het meeste voelen bij een onaangenaam voorval, datgene wat het meeste opspeelt, is vaak niet de emotie zelf maar ons verzet ertegen. Je kunt dit goed waarnemen bij fysieke pijn. Als je je elleboog stoot tegen een openstaand kastje, vlamt er een felle steek door je heen, onmiddellijk gevolgd door zelfverwijt en boosheid: ‘Oh wat stom van me’, en dan: ‘Maar wie laat die kastdeur nu ook open staan?’
De pijn verdwijnt niet ogenblikkelijk, die kan alleen maar de wetten van de natuur volgen en langzaam wegtrekken.
Krachten bundelen zich en komen in opstand: we eisen van onszelf dat de pijn onmiddellijk verdwijnt, de spieren trekken nog eens extra samen om dat te bewerkstelligen.
In ons lichaam ontstaat verkramping. Deze kramp doet extra pijn.
Bij een bezoek aan de tandarts kan het zijn dat je je vuisten ferm gebald houdt en je buik strak aantrekt. Na afloop ben je afgepeigerd. Niet van de pijn of de angst maar van het gevecht.

Geestelijke pijn
Hetzelfde doet zich voor wanneer we iets naars meemaken, bijvoorbeeld een verlies lijden. We lijden dan geestelijke pijn. Ons systeem reageert daar identiek op als bij fysieke pijn.
In ons hoofd razen malende gedachten die telkens in andere bewoordingen hetzelfde zeggen. Al die wervelstormen zijn varianten van ontkenning: ‘Ik wil dit niet. Ik wil niet dat dit mij gebeurt. Het is gemeen en onrechtvaardig. Ik verdien dit niet’. In het lichaam trekken de spieren samen rondom de emotie maar ook op plekken die niets met de emotie te maken hebben zoals de schouders, de buik of de kaken. Dit verzet produceert een veel krachtigere onaangename sensatie dan de emotie zelf.

We voelen niet zozeer de pijn maar vooral ons verzet.

Dieren verkrampen niet. Dieren hebben pas stress als wij mensen ze in onnatuurlijke situaties brengen bijvoorbeeld wanneer een vuurwerk om middernacht afgestoken wordt vlakbij huis of wanneer hun leefruimte ernstig beperkt is.

Als rek op een elastiek
Even iets over het woord stress. Vaak hoor je zeggen dat een zekere mate van stress erbij hoort. Dan presteren we beter, zegt men.
Het is echter juister te zeggen dat adrenaline onze reactiesnelheid verhoogt en meer klaarheid geeft om te kunnen omgaan met risicovolle situaties, en dat hebben we gemeenschappelijk met zoogdieren. Het woord stress zou ik gebruiken wanneer er meer spanning in het spel is dan noodzakelijk. Zoals een elastiek waaraan te hard getrokken wordt.

Dan is er nog iets.
Je zou kunnen zeggen dat niet alleen de spieren van het lichaam samentrekken in ontkenning maar ook de gedachtengolven van de geest beklemd raken. Omdat we onze gedachten samenpersen in ontkenning, zoeken deze een opening die er niet is. Ten einde raad transformeren ze. Er ontstaat woede of jaloezie of ze geven het op en we worden triest.

Het menselijk drama
Dit noem ik het menselijk drama. Het is verantwoordelijk voor het leed in kleine kring maar ook in het groot. Oorlogen willen zich rechtvaardigen door onverwerkte pijn die is aangedaan maar die met geen enkele wraak ooit zal kalmeren.

Het drama van de mens is dat hij met zijn gedachten de pijn, de angsten en het verdriet wil beheersen. Gedachten echter zijn er niet toe in staat en ook niet voor geëigend.

Je verwerkt leed niet met het denkende systeem maar met het voelende systeem: je dient de pijn toe te laten in plaats van je ertegen te verzetten.
Het goede nieuws is (in tegenstelling tot wat men vaak denkt): het toelaten van (oude) pijn of angst is veel minder spectaculair dan ons verzet ertegen.

Om goed te kunnen verwerken
In de workshop ‘De Innerlijke Metamorfose in zelfbeeld en emoties’ maak je je de verschillende stappen eigen om goed te kunnen verwerken, niet alleen van wat je nu overkomt maar ook van de pijn uit het verleden. Deelnemers aan deze workshop roemen de veiligheid, de luchtigheid en humor waarmee de sessies gebracht worden. In een ontspannen sfeer en aan de hand van sprekende voorbeelden doorlopen we het proces van verwerking. Tegelijk leren we de basistoestand kennen die in elke mens aanwezig is en die we ‘De zee van rust en vertrouwen’ noemen.
In de workshop komen ook positieve gevoelens aan bod zoals lachen, liefde en genieten en omdat we deze eveneens toelaten, ervaren we ze ook dieper.